fbpx

Czym jest insulinooporność ?

Insulinooporność to zaburzenie metaboliczne

Zaburzenia związane z niewrażliwością komórek ciała na insulinę nazywamy insulinoopornością. Aby w pełni zrozumieć czym jest insulinooporność, musimy zacząć od podstaw.

Hormonami, które regulują poziom glukozy we krwi są insulina i glukagon. Hormony te są antagonistami. Insulina wzmaga proces transportu glukozy do wnętrza komórek i jej magazynowania. W przeciwieństwie do niej glukagon dąży do zwiększenia stężenia glukozy we krwi. Czym jest insulina ?

Insulina. Budowa

Insulina jest hormonem peptydowym (białkowym). Składa się z 51 aminokwasów, które tworzą dwa łańcuchy A (21 aminokwasów) oraz B (30 aminokwasów). Łańcuchy pomiędzy sobą połączone są wiązaniami siarczkowymi. Za produkcję insuliny odpowiedzialne są komórki β (beta) wysp Langerhansa trzustki. Więcej o aspektach działania insuliny znajdziecie w artykule. „insulina wróg czy przyjaciel

Insulina budowa

Insulina. Rola w organizmie

Wyrzut insuliny następuje w momencie spożycia posiłku. Ilość uwolnionego do krwiobiegu hormonu jest proporcjonalna do przyjętej dawki węglowodanów. Relacja ta występuje, ze względu na fakt, że dla większości tkanek insulina jest „kluczem”, dzięki któremu otwarte zostają „wrota”. Te wrota to transportery GLUT4, zlokalizowane w błonie komórkowej. To właśnie przez nie glukoza wnika do wnętrza komórki. Tkanka mięśniowa i tłuszczowa nie są w stanie przyswajać glukozy bez udziału insuliny. Wyjątkiem jest tkanka mózgowa (neuronalna), która może przyswajać glukozę bezpośrednio z krwi. Poniższa rycina schematycznie obrazuje rolę insuliny w dystrybucji glukozy do komórek obwodowych.  

Mechanizm działania insuliny

Hipoglikemia

Hipoglikemia to stany niskiego stężenia glukozy we krwi. Poziom glukozy we krwi jest ściśle powiązany z poziomem insuliny. Ponieważ w obecności wysokiego stężenia glukozy stężenie insuliny zaczyna również gwałtownie rosnąć. W momencie, gdy poziom insuliny jest wysoki i się utrzymuje, poziom glukozy we krwi zaczyna spadać, co może prowadzić do hipoglikemii. Objawia się ona się poprzez.

  1. Silny głód
  2. Niepokój
  3. Osłabienie
  4. Nadmierna potliwość
  5. Nudności
  6. Drżenie mięśniowe
  7. Omdlenia

Pierwsze objawy pojawiają się w momencie spadku stężenia glukozy we krwi poniżej 70 mg/dL. Często jest to skutek podania zbyt dużej dawki insuliny. Dlatego każdy cukrzyk powinien mieć przy sobie zawsze coś słodkiego. Stan hipoglikemii może prowadzić do śmierci.

Hiperglikemia

Hiperglikemia pojawia się w warunkach niskiego stężenia insuliny we krwi, bądź niewrażliwości organizmu na ten hormon (insulinooporność). W rozwoju cukrzycy typu drugiego, pierwszym etapem zaburzeń metabolizmu glukozy jest właśnie insulinooporność. Jeśli będzie nieleczona, wraz z towarzyszącą otyłością, może doprowadzić do rozwoju cukrzycy typu drugiego. Choroby cywilizacyjnej XX wieku. Na hiperglikemię cierpią również cukrzycy typu pierwszego. Dlatego muszą podawać sobie dodatkowe dawki insuliny. Reakcje organizmu na poziom glukozy we krwi przedstawia poniższa rycina.

Glikemia a reakcja organizmu

Typowe objawy hiperglikemii

  1. Silne pragnienie. (Próba obniżenia stężenia glukozy we krwi, poprzez jej „rozcieńczenie”)
  2. Częstomocz (Często w połączeniu z cukromoczem. Jest to sposób na pozbycie się nadmiaru cukru)
  3. Zmęczenie
  4. Senność po posiłku

Insulinooporność. Czym jest?

Insulinooporność ma wiele twarzy. Dla jednych jest to zaburzenie metaboliczne, dla drugich mit. Niektórzy mówią o insulinooporności jedynie w kontekście transportu węglowodanów i zaburzeń sygnalizacji insulinowej. Ponieważ w stanie insulinooporności, w wyniku nadmiernej stymulacji receptory GLUT4 stają się niewrażliwe na insulinę. Prowadzi to do wydzielania co raz większych ilości insuliny do krwi i błędne koło się zamyka. Jednak dla mnie insulinooporność jest czymś więcej? Jest podstawą poważnych chorób układu krążenia. Chorób, które są największym zagrożeniem dla życia i zdrowia Polaków. Statystyki Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że w 2018 roku (danych za 2019r. jeszcze nie udostępniono), aż 41% zgonów w Polsce spowodowanych było chorobami układu krążenia! Uważam zatem, że rozpatrywanie insulinooporności tylko w kontekście cukrzycy typu drugiego, jest unikaniem prawdziwego problemu. Jeśli chcemy być zdrowym, długowiecznym społeczeństwem to musimy poszerzyć swoją wiedzą dotyczącą insulinooporności. Zatem jakie zagrożenia niesie za sobą insulinooporność ?

Insulinooporność, a cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu drugiego normalnie kojarzona jest z osobami otyłymi, z dużą ilością brzusznej tkanki tłuszczowej. Przyczyny powodującej cukrzycę typu drugiego nie da się jednoznacznie określić. Największą rolę przypisuje się jednak czynnikom genetycznym związanym z degeneracją komórek β wysp trzustki oraz obniżonej wrażliwości na insulinę zwanej insulinoopornością. CT2 rozwija się stopniowo wraz z postępującą degradacją komórek trzustki oraz rosnącą insulinoopornością. Zatem możemy powiedzieć, że insulinooporność to stan przed cukrzycowy. Nieleczona z pewnością doprowadzi organizm do stanu cukrzycy. Stanu, w którym bez wdrożenia leków się nie obejdzie. Jak diagnozować insulinooporność ? Jak oceniać badania poziomu glukozy we krwi na czczo? Te kwestie omówiłem w poprzednich artykułach.

Artykuł: Poziom cukru we krwi. Jak interpretować wyniki badań?

Artykuł : Glukoza na czczo. Czego nam nie mówią?

Insulinooporność, a dyslipidemia.

Dyslipdemia to choroba zaburzająca gospodarkę lipidową organizmu. W związku z występowaniem różnych rodzajów lipidów w organizmie wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje dyslipidemii.

  1. Cholesterolemia– wzrost stężenia całkowitego cholesterolu oraz frakcji LDL
  2. Hipertriglicerydemia – wzrost poziomu triglicerydów oraz VLDL
  3. Hiperlipidemia mieszana – jest połączeniem powyższych zaburzeń.

Insulinooporność na poziomie komórek tłuszczowych jest bodźcem prowadzącym do wewnątrzkomórkowej hydrolizy triglicerydów (TG) i uwalniania kwasów tłuszczowych do krwiobiegu. Przyczyną tego zjawiska są dysfunkcje genowe oraz stan organizmu, który wywiera duży nacisk na komórki tłuszczowe, by magazynowały coraz większe ilości energii. Połączenie tych czynników sprawia, że komórki tłuszczowe nie są w stanie sprostać postawionym wymaganiom. Skutkiem jest zmniejszenie wychwytu wolnych kwasów tłuszczowych z krwiobiegu i/lub zwiększenie uwalniania tych kwasów do krwiobiegu. W efekcie wątroba musi zmierzyć się z nadmiarem energii.

Naukowcy określają stan hipertryglicerydemii w insulinooporności jako mecz ping ponga pomiędzy hepatocytami, a komórkami tłuszczowymi. Piłeczkami ping pongowymi są tutaj VLDL (lipoproteina o bardzo niskiej gęstości) i wolne kwasy tłuszczowe (FFA). Cząsteczki te przenoszą energię od tkanki tłuszczowej do wątroby i tak w kółko. Podsumowując, insulinooporne komórki tkanki łuszczowej są niezdolne do dalszego magazynowania triglicerydów. Zjawisko to uważane jest za podwalinę zaburzeń gospodarki lipidowej. Konkludując wysoki poziom triglicerydów i VLDL jest sygnałem rozwoju insulinooporności w organizmie!

Insulinooporność, a nadciśnienie

Nadciśnienie nie jest przedstawiane jako skutek insulinooporności, ponieważ nie mamy jeszcze informacji dotyczących procesów łączących bezpośrednio insulinooporność z nadciśnieniem. Jednakże dysponujemy statystycznymi danymi badawczymi, które łączą wysokie poziomy insuliny we krwi z nadciśnieniem niezależnie od masy ciała. Musimy podkreślić jednak, że związek insulinooporności z nadciśnieniem nie jest tak ścisły jak związek insulinooporności z dyslipedmią. Badacze uważają, że insulinooporność wpływa na wzrost ciśnienia krwi w dwojaki sposób:

  1. Zaburzenia wazodylatacji (rozszerzenia naczyń krwionośnych). Podanie dożylne insuliny zdrowemu człowiekowi powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych (efektem jest spadek ciśnienia). U osób otyłych, insulinoopornych i u cukrzyków efekt ten nie występuje! W badaniu stawia się hipotezę, że insulinooporność zaburza wpływ insuliny na komórki śródbłonka naczyń krwionośnych, które przestają wydzielać czynniki rozszerzające naczynia krwionośne (NO).
  2. Reabsorpcja sodu i retencja wody. Insulinooporność powoduje wzrost ciśnienia poprzez zwiększenie ilości krwi w organizmie.

Statystycznie „tylko” 50% osób z nadciśnieniem cierpi również na insulinooporność.

Insulinooporność, a zakrzepica

Na wzrost ryzyka krzepnięcia mają wpływ: fibrynogen, czynnik VII, PAI-1. Wzrost stężenia tych czynników we krwi jest powiązany ze wzrostem ryzyka zakrzepicy. Insulinooporność poprzez zwiększenie poziomów wspomnianych czynników, zwiększa ryzyko zakrzepicy.

Insulinooporność, a miażdżyca

Pojawia się coraz więcej badań, które uznają bezpośrednio insulinooporność jako czynnik aterogenny. (Aterogeneza-tworzenie blaszki miażdżycowej). Badanie IRAS wykazuje związek, jednakże postawienie sprawy jasno wymaga przeprowadzenia dotatkowych badań.

Insulinooporność. Grupy ryzyka

Podstawowymi czynnikami ryzyka w insulinooporności są:

  1. Wiek – powyżej 40 lat
  2. Otyłość
  3. Brak aktywności fizycznej
  4. Palenie tytoniu
  5. Nadciśnienie
  6. Wysoki poziom cholesterolu LDL
  7. Niski poziom cholesterolu HDL
  8. Wysoki poziom glukozy we krwi
  9. Upośledzenie metabolizmu węglowodanów
  10. Wysoki poziom stresu

Powszechnie znanym faktem jest związek otyłości z insulinoopornością. Mowa tutaj o otyłości brzusznej. Przydatny jest tutaj wskaźnik WHR – waist to hip ratio. Stosunek obwodu talii do obwodu bioder. Otrzymujemy go poprzez podzielenie wartości obwodu talii w centymetrach przez wartość obwodu bioder również w centymetrach.

insulinooporność WHR

Wartości tego wskaźnika wyższe niż 0,9 wykazują duże powiązanie z insulinoopornością. WHR ma większą korelację z insulinoopornością niż BMI!

Otyłość i brak aktywności fizycznej odpowiadają za 25% wszystkich przypadków insulinooporności!

Insulinooporność – objawy.

Objawy insulinooporności nie są charakterystyczne i nie rzucają się od razu w oczy.
Możemy je podzielić na objawy zewnętrzne i wewnętrzne.

  1. Objawy zewnętrzne możemy zaobserwować sami. Nie wymagają wizyty u lekarza, ani w laboratorium. Obserwacja tych objawów jest informacją o konieczności dalszej diagnostyki! Objawy zewnętrzne to
    • Senność
    • Brak energii
    • Ciągłe zmęczenie
    • Napady wilczego głodu, niepohamowany chwilowy apetyt
    • Wzrost masy ciała. Wzrost WHR.
    • Częstsze oddawanie moczu
    • Wzmożone pragnienie
  2. Objawy wewnętrzne są przyczyną, dzięki której obserwujemy objawy zewnętrzne. Są to
    • Nadciśnienie tętnicze
    • Podwyższony poziom glukozy na czczo
    • Podwyższony poziom insuliny na czczo
    • Nieprawidłowy przebieg krzywej cukrowej/insulinowej. Sprawdź artykuł „Glukoza na czczo. Czego nam nie mówią?”
    • Podwyższony poziom triglicerydów, cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL

Insulinooporność –  diagnostyka.

W diagnostyce insulinooporności podstawowym badaniem będzie badanie poziomu cukru na czczo. Wyniki poniżej 100 mg/dL uznawane są w Polsce za prawidłowe. Jednakże w artykule „glukoza na czczo, czego nam nie mówią” udowadniam, że sam pomiar glukozy na czczo to za mało. Uważam, że powinniśmy również badać poziom insuliny na czczo. Jeśli masz otyłość brzuszną, wysoki poziom wskaźnika WHR, warto uzupełnić zakres badań o krzywą cukrową i insulinową. Poniższa infografika przedstawia wartości prawidłowe i nieprawidłowe glukozy na czczo i po obciążeniu glukozą 75g (tzw krzywa cukrowa)

normy cukru we krwi

Jak sobie radzić z insulinoopornością?

Głównym środkiem ratunku w insulinooporności będzie dieta i aktywność fizyczna. Przygotowałem specjalnie dla Ciebie 10 naturalnych sposobów na walkę z insulinoopornością. Sposoby te pomogą Ci osiągnąć wymarzony cel sylwetkowy.  

Zapisz się do newslettera, aby od razu otrzymać plik na swoją skrzynkę e-mail.

Pamiętaj, że materiały zawarte na stronie i w przygotowanych przez mnie materiałach, mają charakter wyłącznie informacyjny. Jeśli planujesz dokonać zmian w swoim stylu życia, diecie, aktywności fizycznej pamiętaj aby skonsultować to ze swoim lekarzem.

Materiały źródłowe

  1. Study of the Relationship Between Glucose and Insulin Responses to an Oral Glucose Load in Man . Gerald Reaven, M.D.  and Rupert Miller, Ph.D.
  2. The relative contributions of insulin resistance and beta-cell dysfunction to the pathophysiology of Type 2 diabetes S. E. Kahn 
  3. Insulin resistance and cardiovascular disease. Henry N. Ginsberg
  4. Insulin resistance and hypersecretion in obesity. European Group for the Study of Insulin Resistance (EGIR). E Ferrannini, A Natali, P Bell, P Cavallo-Perin, N Lalic, and G Mingrone
  5. Relationship between degree of obesity and in vivo insulin action in man. Bogardus C, Lillioja S, Mott DM, Hollenbeck C, Reaven G.

Gwarancja sukcesu

Prosty plan

Bez napadów głodu

Poprawia samopoczucie

Zmniejsza insulinooporność

Samoakceptacja

Wiedza

Plan oparty na aktualnych

badaniach naukowych

Wiarygodny

Przygotowany przez

mgr Farmacji

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o